Typy otyłości

lucky-cat-1196761_960_720

Pierwsze, bardziej systematyczne obserwacje dotyczące różnego typu otyłości poczynił francuski profesor z Marsylii – Jean Vague. Już w latach 40 zwrócił on uwagę na różnice w skłonności do cukrzycy, miażdżycy i dny moczanowej między otyłością typu androidalnego (męskiego) i gynoidalnego (kobiecego). Ten pierwszy typ otyłości, charakteryzujący się przede wszystkim nadmiarem tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, był – zdaniem prof. Vague – związany z większym zagrożeniem zdrowia. Obserwacje te poszły niemalże w zapomnienie, ponieważ metody klasyfikacji otyłości były oparte na skomplikowanych pomiarach antropometrycznych i trudne, lub wręcz niemożliwe do odtworzenia.

Inny podział otyłości, który sprowadzał się do pomiarów ilości i wielkości komórek tkanki tłuszczowej, przyjął się w świecie medycznym, a później rozpowszechnił w różnych publikacjach popularnonaukowych. W celu dokonania tych pomiarów pobiera się próbki podskórnej tkanki tłuszczowej z różnych okolic ciała za pomocą igły biopsyjnej, pod mikroskopem określa się rozmiary reprezentatywnej komórki tłuszczowej, po czym wylicza się jej masę. Znając w przybliżeniu ogólną ilość tłuszczu w organizmie (w kg) dzieli się ją przez masę pojedynczej komórki, otrzymując całkowitą liczbę komórek tłuszczowych danej osoby. Przypuszczano, że liczba komórek tłuszczowych u dorosłego człowieka jest stała i nie ulega zmianie np. pod wpływem czynników dietetycznych, czy przy wzroście lub obniżeniu masy ciała.

W przypadku, gdy u danej osoby stwierdzono nieliczne ale duże komórki tłuszczowe – mówiono o otyłości hipertroficznej (przerostowej), natomiast gdy komórki były mniejsze ale za to liczne – o  otyłości hiperplastycznej (rozrostowej). Otyłość hiperplastyczna miała być albo wrodzona, albo wykształcona we wczesnym okresie życia, podczas gdy otyłość hipertroficzna – nabyta lub wykształcona w późniejszym okresie życia. Dużą liczbę komórek tłuszczowych, występującą w otyłości hiperplastycznej, traktowano jako czynnik prognostycznie niekorzystny – bowiem praktycznie przekreślający wszelkie nadzieje na utrzymanie niskiej wagi ciała. Ludzie z nadwagą tego typu przygotowywano na psychiczne zaakceptowanie faktu własnej odmienności i permanentnego przekraczania przyjętych norm masy ciała.

Pani Kowalskiej, u której stwierdzono ten typ otyłości tłumaczono, iż ze względu na dużą liczbę komórek tłuszczowych – nawet po zmniejszeniu się ich rozmiarów przez odchudzanie – ilość tłuszczu w jej organizmie i tak będzie znacznie przekraczać normalny poziom. Okazało się jednak, że nawet w wieku dojrzałym można zarówno zwiększyć jak i zmniejszyć liczbę komórek tłuszczowych. Podział na otyłość hiperplastyczną i hipertroficzną stracił swoją rację bytu, chociaż w dalszym ciągu podkreśla się, że osobie z dużą liczbą komórek tłuszczowych trudniej jest utrzymać upragnioną niską wagę ciała. Zwraca się także uwagę na to, że trwalsze obniżenie liczby komórek tłuszczowych jest możliwe do osiągnięcia jedynie przy utrzymaniu obniżonej masy ciała przynajmniej w ciągu roku.