Otyłość a przyrost wagi w okresie ciąży

baby-1533545_960_720

Wiadomo, że u wielu kobiet problem z nadwagą zaczyna się właśnie w okresie ciąży albo karmienia. Przypuszczalnie dzieje się tak dlatego, że kobiety starające się przez długi okres swojego życia zachować szczupłą sylwetkę – nagle przestają o tym myśleć w czasie ciąży i… jedzą za dwóch, za dwie, za dwoje… Długo dyskutowano, jaki powinien być optymalny przyrost masy ciała w okresie ciąży. Waga musi wzrastać – tu wątpliwości nie ma.

W Stanach Zjednoczonych ustalono, że przeciętny przyrost wagi w czasie ciąży powinien wynosić 25-35 funtów, czyli ok. 10 – 16 kg.  Uważa się jednak, że osoby z nadwagą występującą jeszcze przed okresem ciąży nie powinny zwiększyć masy ciała w ciąży o więcej niż 5 kg, natomiast bardzo szczupłym kobietom, u których istnieje ryzyko urodzenia dziecka o niskiej wadze ciała, zaleca się zwiększenie masy ciała o 10 – 16 kg. Za optymalną wagę noworodka uważa się w Stanach Zjednoczonych 7,7 -8,8 funta, tzn. 3,5-4,0 kg. Przedstawione tu normy przyrostu masy ciała u kobiet w czasie ciąży nie są jednak powszechnie aprobowane. Ciągle istnieją bowiem wątpliwości, czy przesadna dbałość o ograniczenie przyrostu masy ciała kobiety w ciąży nie jest szkodliwa dla rozwijającego się płodu.

W badaniach zakończonych niedawno w Stanach Zjednoczonych wykazano, że duży przyrost wagi ciała w ostatnim trymestrze ciąży prowadzi do utrzymywania się nadwagi po okresie ciąży i karmienia. Stwierdzono np., że u kobiet u których przyrost masy ciała w ciąży przekroczył 15 kg, po zakończeniu karmienia ciężar ciała był o ok. 8 kg większy niż przed ciążą.

Potwierdziły to również badania przeprowadzone w Szwecji na 150 kobiet w rok po porodzie. U większości z nich stwierdzono utrzymujący się przyrost masy ciała (średnio o ok. 4,5 kg). Był on tym większy, im większy był wzrost ciężaru ciała w okresie ciąży. Analiza zebranych danych wykazała ponadto, że wzrost wagi w czasie ciąży jest większy u kobiet szczupłych niż u kobiet z umiarkowaną nadwagą, które przytyły najmniej.

Należy podkreślić, że utrzymujący się po porodzie przyrost masy ciała ma charakter addytywny, tzn. zwiększa się (sumuje) po kolejnych porodach. Warto zwrócić uwagę na inne jeszcze zagadnienie związane z odżywianiem się w okresie ciąży. Z badań statystycznych przeprowadzonych w Holandii wynikało, że u młodych mężczyzn urodzonych w latach 1944-1945 otyłość występowała bardzo rzadko, w porównaniu z populacją mężczyzn w tym samym wieku urodzonych później. Uważa się, że przyczyną tej różnicy było niedożywienie matek w końcowym okresie wojny, kiedy żywność w Holandii była racjonowana a spożycie u kobiet w ciąży nie przekraczało 1500 kcal dziennie. Spostrzeżenia te sugerują istnienie ścisłego związku między żywieniem kobiet w okresie ciąży i występowaniem nadwagi u ich dzieci w wieku dojrzałym. Mechanizmy tej zależności wciąż jednak jeszcze nie są wyjaśnione.

Warto tu wspomnieć o żywieniu małych dzieci. Niegdyś panowała opinia, że nadmiar kalorii doprowadza do zwiększonej ilości komórek tłuszczowych, a ta – pozostaje na całe życie. Ostatnie badania wykazały, że nie jest to tak prosta zależność, a ilość komórek tłuszczowych w wieku dojrzałym – może ulec zmianie. Poza tym przynajmniej w pierwszym roku życia, żywienie dziecka uregulowane jest w sposób naturalny, nie trzeba go ani zmuszać, ani odmawiać jedzenia. Następują bowiem, okresy samoczynnej regulacji. Np. dzieci o relatywnie niższej wadze urodzeniowej, szybciej przybywają na wadze, dzieci o wysokiej wadze urodzeniowej – mają nieco niższy przyrost wagi. Bilans się stopniowo wyrównuje. Z pewnością jednak dzieci nie należy zmuszać do jedzenia, poza ekstremalnymi przypadkami jadłowstrętu psychicznego itp. stanami chorobowymi. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że z otyłości w wieku dziecięcym czy w okresie pokwitania nie wyrasta się całkowicie, czyli że często grube dzieci cierpią na otyłość także w wieku dojrzałym.